Serc

Van het Afrikaanderplein tot de Europacup I

Het ontstaan

Het leven in Rotterdam is hard in het begin van de 20ste eeuw. De leefomstandigheden zijn slecht maar door de opkomst van de havens komen er steeds meer arbeiders naar Rotterdam-Zuid. In de periode 1890-1910 verdubbelde het inwonersaantal in Rotterdam van 210.000 naar 425.000. Veel van deze nieuwe arbeiders deden aan voetbal op de straten. Ze speelden dan met een bal gemaakt van kranten. Zo ook op zondag 19 juli 1908. Na afloop van een potje voetbal belanden Kees van Baaren, Gerard van Leerdam, Henk Mulder en Nico Struijs in café 'De Vereeniging'. Zij besluiten een voetbalclub op te richten onder de naam 'Wilhelmina'. De club speelt wedstrijden op een hobbelig en moeilijk bespeelbaar terrein tussen het Afrikaanderplein en de Hilledijk. Desondanks zijn deze vier mannen de aanleiding geweest tot het ontstaan van een club die zou uitgroeien tot een Europese topclub.

De beginjaren

De eerste wedstrijd van Wilhelmina is tegen Be Quick. Met doelpalen uit de timmerwinkel van een vader van één van de oprichters en een hobbelig veld, wint Wilhelmina met 2-1. Het levert echter problemen op om elke wedstrijd elf man op te trommelen. Daarom word gesproken met de club Volharding. Dit leidt tot een fusie tussen de twee clubs. De nieuwe naam luidt: Hillesluis-Feijenoord-Combinatie (HFC). De Rotterdamse bond keurt de naam echter niet goed want HFC bestaat al. Daarop wordt de nieuwe naam Celeritas. Tevens veranderen de clubkleuren in geel-zwarte horizontale strepen.

De nieuwe fusieclub klopt ook bij de gemeente aan met het verzoek haar wedstrijden voortaan op het Afrikaanderplein te spelen. Het huidige veld in De Put is in zeer slechte staat. De gemeente heeft geen bezwaar tegen het verzoek aangezien het stuk toch open en braak ligt. Voor één rijksdaalder per jaar mag de club het stuk grond huren. Zelfs in die tijden was dat geen geld. De andere omstandigheden zijn daarnaast nog wel verre van ideaal. Zo wordt er omgekleed in een snoepwinkel. Maar dat maakt de populariteit van de club er niet minder om. Het is geen uitzondering als er 1500 toeschouwers langs de lijn staan.

Nadat Celeritas in 1911 naar de eerste klasse is gepromoveerd en in die klasse tweede wordt, maakt voorzitter Van Leerdam plaats voor Leen van Zandvliet. In het seizoen 1911/1912 wordt Celeritas al vertegenwoordigd door drie elftallen. Alledrie worden ze dat jaar kampioen. Door de jaren heen is de club enkele keren van naam veranderd. Uiteindelijk wordt Feyenoord de definitieve naam. 

Groeiende populariteit

Door de voedselschaarste in 1917 moet het Afrikaanderplein plaats maken voor volkstuintjes en is Feyenoord genoodzaakt een andere locatie te gaan zoeken. Deze vinden ze bij Xerxes. Maar de club opent haar eigen thuishaven op 26 augustus 1917 op de hoek van de Kromme Zandweg en Dordtsestraatweg. Feyenoord zet hiermee een flinke stap vooruit. Het nieuwe onderkomen heeft een overdekte zittribune en een houten clubgebouw. Hierdoor mag Feyenoord in de hoogste afdeling spelen van de voetbalbond. Daaropvolgend wordt het sportpark uitgebreid tot een klein stadion met een tribunecapaciteit van 1000 man.

In 1927 neemt Feyenoord de gehele exploitatie over van Barzilay, degene die op dat moment het stadion exploiteerde. Tot 1935 kan Feyenoord 12.000 supporters huisvesten en worden er vaak meer kaartjes dan dit verkocht. Toen de politie dit ging verbieden zei voorzitter Van Zandvliet dat er een extra tribune moest komen met 10.000 zitplaatsen. Door deze toenemende populariteit wil de voorzitter een nieuw stadion bouwen met een capaciteit van 60.000 mensen. Hij begint het idee uit te werken vanaf 1931 en zes jaar later staat er een nieuw stadion; De Kuip (lees hier meer over de bouw van De Kuip).

Opmars na de oorlogsjaren

Aanvankelijk moest De Kuip veel scepsis overwinnen. Het zou een onverantwoord besluit zijn maar het resultaat mag er wezen. Echter, De Kuip leidt onder de oorlog. Het Duitse bombardement is het gloednieuwe stadion bijna fataal geworden en de gemeente moet De Kuip redden van een faillissement. Daar bovenop verbieden de Duitse autoriteiten langer wedstrijden te spelen in het stadion en moet er uit worden geweken naar de oude Kromme Zandweg. Na de oorlog verlaat Feyenoord in 1950 de Kromme Zandweg voorgoed en neemt het Varkenoord in gebruik. Na de oorlog komt de populariteit langzaam terug al zit het stadion nog niet halfvol bij thuiswedstrijden. Dat veranderd wanneer in het seizoen 1956/1957 de Eredivisie van start gaat. Dit zorgt voor gemiddeld meer dan 40.000 bezoekers per thuiswedstrijd. De populariteit bereikt het hoogtepunt in het seizoen 1967/1968 met een gemiddeld aantal bezoekers van 48.587. Een dieptepunt wordt bereikt in 1987/1988 met een gemiddelde van 9.800. Na de grootschalige verbouwing in 1994 trok het enthousiasme weer aan.

Bij de start van de eredivisie in 1956 worden ook lichtmasten in het stadion geïnstalleerd. Dit maakt veel indruk op de Feyenoord supporters en avond wedstrijden worden dan ook als magisch beschouwd. Door deze lichtmasten kunnen er sindsdien ook Europese finales worden gespeeld. In totaal zijn er 10 finales gespeeld in De Kuip (lees hier meer over Europese finales in De Kuip door de jaren heen).

Ook op sportief vlak kent Feyenoord een opmars. In de jaren '60 worden de Rotterdammers 4x kampioen van Nederland (1961, 1962, 1965, 1969). Bekend onder veel supporters is het jaar 1963 waarin Feyenoord de tweestrijd aanging met het geroemde Benfica. In het kader van de Europacup I zorgen de Rotterdammers voor een stunt door het grote Benfica thuis op 0-0 te houden. Voor aanvang van de return reizen velen supporters mee aan boord van de Groote Beer en de Waterman. De schepen worden uitgezwaaid onder vele andere supporters en familie. Benfica-uit is echter een maatje te groot voor dit Feyenoord maar voor veel supporters is dit de mooiste reis die ze gemaakt hebben.

En begin jaren '70 zet Feyenoord die sportieve opmars door. Het absolute hoogtepunt in deze tijd is de verovering van de Europacup I. Het gebeurde allemaal in de nacht van 6 op 7 mei 1970 in Stadion San Siro in Milaan. Feyenoord was de bovenliggende partij tegen Celtic toen in de 177e minuut Ove Kindvall het grootste succes ooit veiligstelde. Met een lob over de keeper bracht hij 25.000 meegereisde supporters in extase en daarmee ook miljoenen mensen in Nederland kijkend achter de televisie. Feyenoord is in deze tijd beroemd in Europa en wordt geroemd om hun technische spel onder leiding van Ernst Happel. Maar het was ook de club van de arbeiders die door de mouwen op te stropen naar het hoogste Europese podium waren geklommen. 

Topclub in verval

Na deze legendarische winst van de Europacup I wordt aangenomen dat Feyenoord de hegemonie door zal zetten tot in lengte van dagen. Dat denkt zelfs voorzitter Jaap van Praag van Ajax. Des te groter is de klap na de uitschakeling in de Europacup I door het onbekende Roemeense UT Arad. Feyenoord pakt nog wel de Wereldbeker in Argentinië. Met de winst van de UEFA Cup en de landstitel in 1974 wordt, achteraf gezien, voorlopig voor het laatst gefeest op de Coolsingel. Een nieuwe generatie supporters willen graag nieuwe successen beleven na deze tijd maar moeten veel geduld hebben. Met de komst van Johan Cruijff in 1984 is het dan weer eens zover. Feyenoord kan de landstitel weer eens vieren en pakte het ook nog een de beker. Het is echter een korte opleving. De jaren erna valt de club sportief gezien ver weg. 

Sommigen twijfelen of Feyenoord nog wel een topclub kan worden genoemd. Het verval komt hard aan voor de club dus moet er iets gebeuren. De Feyenoord-leiding doet een gouden greep door twee oude iconen terug te halen naar De Kuip: Wim Jansen en Willem van Hanegem. Zij waren erbij in 1970 in Milaan en nu werden ze gevraagd de club er weer bovenop te helpen. Jansen wordt aangesteld als nieuwe trainer. Meteen in het eerste jaar pakt Jansen de nationale beker. Het jaar erop wordt ook de Supercup veroverd ten koste van landskampioen PSV. De ommekeer is ingezet. Vanaf het seizoen 1992/1993 komt Van Hanegem de technische staf versterken. De supporters hebben hoge verwachtingen want zij zijn de zwakke prestaties zat van de afgelopen jaren.

De ommekeer

Voor lang wordt geen rekening gehouden met het landskampioenschap maar concurrent PSV laat punten liggen en Feyenoord ruikt zijn kans. Ze maken een opmars en zijn uiteindelijk nog twee wedstrijden verwijderd van de titel. Uit tegen MVV wordt gewonnen en drie miljoen mensen kijken mee op de tv. Er is nog weinig aan populariteit ingeboet. FC Groningen is een week later de laatste horde. Maarliefst 5.000 supporters reizen mee naar het noorden en nog eens 33.000 mensen kijken toe vanuit hun eigen Kuip op een groot scherm. Door deze grote steun verpletterd Feyenoord Groningen met 0-5 en barst er een groot feest los op de Coolsingel. Met de 5.000 uit-supporters is rekening gehouden door een vrije ruimte open te laten vlakbij het stadshuis.

Het jaar erop wordt Feyenoord tweede en pakt het de KNVB beker. Ook het jaar erna, in 1995 wordt beslag gelegd op de nationale beker wat alweer voor het vierde jaar op rij voor een hoofdprijs zorgt. De club is weer terug op het oude niveau en wordt weer als een topclub beschouwd.

Europees succes

Het enige wat nog resteert is goede prestaties in Europa neerzetten. In 1994 schakelde Feyenoord Werder Bremen uit in de Europacup II en bereikte het de kwartfinale. Hierin wordt Feyenoord uitgeschakeld door het Spaanse Zaragoza maar het mag de pret niet drukken voor de supporters. De twee overwinningen op Werder Bremen (1-0 en 4-3) tellen zwaar.

Met de komst van Ronald Koeman in 1995 hopen de supporters op meer succes. In Europa worden Dag Liepaja, Everton en Borussia Münchengladbach uitgeschakeld. Hoogtepunt is wanneer er maarliefst 14.000 supporters meereizen naar de uitwedstrijd tegen Borussia. Dit maakte op de zeer ervaren Koeman grote indruk. 

De nieuwe trainer Leo Beenhakker brengt nieuwe successen naar De Kuip. Zo wordt Juventus uitgeschakeld door een uitblinkende Julio Cruz, maar het grootste succes is de landstitel in 1999. Don Leo speelde met een ploeg die niet uitblonk in technisch spel maar wel wedstrijden kon winnen. Voor het eerst sinds 1993 stond het Feyenoord elftal weer op het bordes op de Coolsingel. Jean-Paul van Gastel houdt de schaal omhoog voor een uitzinnig publiek. Als kers op de taart wordt Ajax ook nog eens verslagen in de strijd om de Johan Cruijff Schaal door een grandioze Kalou en een fantastische goal van Patrick Paauwe.

Het succesjaar van 2002

Niemand had aan het begin van het seizoen 2001/2002 ook maar gedroomd over een succes in Europa. Op 8 mei 2002 bleek echter dat de succesvolle jaren van de jaren ervoor opmaat zijn geweest voor het absolute hoogtepunt. Na 28 pakt Feyenoord haar tweede UEFA Cup in de eigen Kuip tegen Borussia Dortmund.

Het sprookjesavontuur begint in de Champions League. Met hangen en wurgen wordt in de groepsfase een derde plaats veilig gesteld wat een ticket in de UEFA Cup oplevert. Dit was de start van een geweldige succesreeks.

SC Freiburg is de eerste horde die met pijn en moeite wordt verslagen. Feyenoord heeft te kampen met veel blessures en wint moeizaam in eigen huis met 1-0. In Duitsland maken ze een 2-0 achterstand goed door de man die het elftal naar de finale zal begeleiden: Pierre van Hooijdonk.

Glasgow Rangers was de volgende gevreesde tegenstander. Op Ibrox Stadium kwamen de Rotterdammers echter verrassend op voorsprong door een knal van Ono. Dat kregen de Schotten alleen ook voor elkaar in De Kuip. Maar Pi-Air maakt hoogstpersoonlijk de achterstand ongedaan door twee geweldige vrije trappen binnen te schieten. Kalou kopte de 3-1 binnen na knap voorbereidend werk van de Europees debuterend Van Persie. Ferguson bepaalt de eindstand op 3-2.

In de kwartfinale stuiten de Rotterdammers op PSV. De heenwedstrijd in Eindhoven is van een hoog niveau maar de return in Rotterdam blijft menig supporter sterk bijstaan. Een kwartier voor tijd schiet Van Bommel PSV op voorsprong. De Rotterdamse droom lijkt uiteen te spatten. Maar Pi-Air breekt in de 94e De Kuip af door een voorzet van Elmander binnen te werken. Het stadion staat op zijn grondvesten te schudden en Van Hooijdonk blijkt van onschatbare waarde te zijn dat toernooi. In de daaropvolgende verlenging komt geen winnaar naar voren. Strafschoppen moeten de beslissing brengen. Nadat Zoetebier een inzet heeft gekeerd kan uitgerekend Van Hooijdonk het karwei afmaken. Pi-Air benut de penalty en weet voor de tweede keer die avond De Kuip in extase te brengen.

In de halve finale wacht Inter Milaan. Net als in 1970 kon Feyenoord dus geschiedenis schrijven in San Siro. Een trouwe supportersschare van zo'n 10.000 man reisden af naar Milaan. Feyenoord speelt goed en krijgt een handje help van Cordoba die de bal in eigen doel werkt. De finale komt hierdoor heel dichtbij. Daarvoor is inmiddels bekend geworden dat de eindstrijd in De Kuip zal worden gespeeld. De return tegen Inter Milaan in eigen huis wordt succesvol afgesloten (2-2) en de finaleplaats is een feit.

De finale wordt overschaduwd door de moord op Pim Fortuyn maar desondanks gaat de wedstrijd door. Wie anders dan Pierre van Hooijdonk brengt Feyenoord op een 2-0 voorsprong bij rust. Na rust is het billenknijpen als Dortmund de aansluitingstreffer maakt maar Jon Dahl Tomasson wordt alleen op de goal afgestuurd en maakt de 3-1. Koller brengt de eindstand op 3-2 en wanneer het laatste fluitsignaal klinkt barst er één groot volksfeest los. De Coolsingel wordt weer bezocht door honderdduizenden fans die het grootste succes in 28 jaar vieren.